Historische schepen bezoeken Lelystad tijdens de Oldtimerdag.

De VSRP, de vereniging van schippers van rond- en platbodemjachten zal tijdens het weekend van de oldtimerdag een deel van de kade en de gehele middensteiger vullen met historische schepen. Oude schepen zoals botters en tjalken werden gerestaureerd, maar er werd ook nieuw gebouwd: in de traditie van het speeljacht werden in Nederland tussen 1960 en 1980 vele duizenden ronde en platbodemjachten gebouwd die tot op de dag van vandaag het water sieren met hun houten masten, glimmende zijzwaarden, donkere zeilen. Tijdens de oldtimerdag laat de VSRP daarom een paar prachtige historische schepen zien, maar ook een aantal speeljachten uit de sixties en seventies van de vorige eeuw, gebouwd op basis van vaak eeuwenoude scheepstypes zoals de schouw, de aak, de bol, jollen en tjalken.

De VSRP, wie zijn dat?

Er varen tussen de vier en zesduizend ronde en platbodemschepen in Nederland en bij al dat moois hoort een vereniging van schippers van ronde- en platbodemjachten. Toen na de tweede wereldoorlog het er op leek dat alle varend erfgoed ten onder zou gaan, is door een aantal liefhebbers in 1955 de de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten, opgericht.

Wie op www.vsrp.nl kijkt ziet het hele “stamboekregister”, alle soorten scheepstypes, veel geschiedenis. De VSRP organiseert voor deze ronde en platbodemjachten activiteiten: de zomerbijeenkomsten, admiraalzeilen, wedstrijden. Door evenementen te bezoeken kan het ‘publiek’ de schepen van dichtbij bewonderen en wellicht even aan boord stappen. Daarom is de VSRP dit jaar weer graag, samen met een aantal schippers, weer aanwezig bij de Nationale Oldtimerdag.

Speciaal voor Lelystad: het ‘Speelyacht’ herleeft

Al vanaf de oudste tijden werden er schepen gebouwd om te vissen, mensen en dingen te vervoeren, te handelen, te ontdekken. Vanaf de zestiende eeuw komt iets nieuws in beeld: het speelyacht. Een vaartuig dat de gegoede familie gebruikte om op mooie dagen eens lekker rond te zeilen, een pleziertochtje te maken en een beetje de show te maken. Ook wedstrijden werden niet alleen met vissersschepen of beurtschepen gehouden, men wilde daar ook graag het speelyacht voor gebruiken. Een mooi schip was niet iets wat iedereen kon betalen, afgezien van het feit dat vrije tijd ook schaars was: zes dagen zult gij arbeiden en de zevende dag..?

Toch kennen we nog enkele fraaie historisch speelyachten, bijvoorbeeld de Boeier Ludana uit 1892.

Maar dan: In de zestiger jaren is er ineens meer geld te besteden, we krijgen een vrije zaterdag en het toerisme democratiseert zich in snel tempo. Met de auto pruttelen we naar de Veluwe, op het water trekken we rond met een wrakkig sloepje. Het oog van veel watersporters valt op de bijna vergane oude glorie: botters, aken, schokkers, boeiers en het grote opkopen en restaureren van deze schepen begint. Slimme werfbazen en ontwerpers zien echter een enorme markt en ontwerpen nieuwe schepen, gebaseerd op oeroude modellen: de zeeschouw, de Vollenhovense Bol, de Lemsteraak (de Groene Draeck). Ook wordt de mogelijkheid geboden om een casco te kopen en in je vrije tijd je mooie rond- of platbodemjacht zelf in te richten met schrootjes in de kajuit, boerenbont in de kastjes en oranjebruine kussens en gordijntjes. Ook de watersport democratiseert in de sixties! Vele duizenden ronde en platbodemjachtjes nemen bezit van de Nederlandse wateren en ze passen prima bij de molens, de rietkragen, meren, oude stadjes. Een nieuwe generatie speelyachten is geboren. We wilden allemaal misschien wel een ‘Ludana’ maar zijn dolblij met ons grundeltje, onze schouw, onze staverse jol en de nieuwe oude Lemsteraak.

Inmiddels varen die speelyachten uit de zestiger jaren ook alweer vijftig jaar in het rond en de VSRP wil de komende jaren de schijnwerpers richten op het speelyacht van de sixties, nog altijd in de vaart en prima onderhouden, de schepen die staan voor een bijzonder deel van het nautisch erfgoed: de zeilers die de ruimte zochten en vonden op hun ronde en platbodemjacht. Daarom is de prachtige boeier Ludana ook in Lelystad aanwezig als het vlaggeschip van de VSRP en van de ‘speelyachten’ waarmee het traditioneel varen in ere wordt gehouden.